Dalgalar
Enerjinin taşınımı.
Enerji bulunduğu yerden bir başka yere taşınarak ona iş yaptırmak mümkündür. Bugün enerjinin tanımını basit olarak üç kısımda inceliyoruz.
1- Mekanik taşınım: Bir eşyanın bir yerden başka bir yere taşınması, rüzgar, uçmakta ya da düşmekte olan maddeler vs. bu guruba girer.
2- Termik taşınım: Bir metalin uç noktasında ısıtılması ile ısının bir süre sonra tüm yüzeyde duyulması, elektrik gücünün metaldaki yayılımı vs. bu guruba girer.
3- Stürüktürel taşınım: Bu tür taşıma dalga ile olmaktadır. Nasıl durgun bir su yüzeyine taş attığımızda merkezden çevreye doğru dalgalar yayılırsa bir ses demetide çıktığı kaynaktan çevreye doğru dalgalar çeklinde yayılır.
Daha önce müzikte kök elemanın ses, ve sesinde kök elemanının dalga olduğunu görmüştük. Bu yüzden biz dalga ile taşınım üzerinde durucaz.
Günümüz fizikçileri dalgaları iki grupta incelemektedirler.
1. Elektro manyetik dalgalar: Işık dalgalar, mor ötesi dalgalar, X ve gama ışınları bu guruba girerler. Bunlar boş uzayda kendi kendini taşıyabilen dalgalardır.
2. Mekaniksel dalgalar: Bu gurup dalgalar taşınımları için maddesel bir ortama ihtiyaç duyarlar
Tekil bir taneciğin bir denge durumu etrafında titreşmesine harmonik hareket adı verilir ki dalga harmonik hareket yapar. Şimdi, birleştirici temel ilkemizi “Enerji kaynağından, maddenin kendisi taşınmaksızın taşınmaktadır”
Mekaniksel dalgalar.
Bir mekanik dalga kendi kaynağının ve dağılma yaptığı ortamın düzenini bozarak yeni bir düzenleme yapar. Bu durumda mekanik bir dalga üretebilmemiz için:
1- Enerji kaynağına(dalga davranışına dayalı çalışabilen)
2- Kaynağın uyarılması ile hem kendisinin hem de ortamın düzeninin bozulmasına(distürbans)
3- Esnek ortam olarak niteleyeceğimiz, içindeki partiküllerinbir denge durumu etrafında titreştiği maddesel bir uzaya gereksinim vardır.
Esnek ortam, içermiş olduğu taneciklerin bir denge durumu etrafında titreşerek kendi aralarında kurdukları iletişime bağlı olarak sıkışan ve boşalan bir yay gibi davranır
Bir davula vuru yapıldığında, davulun gerili derisi içeri doğru itilir. Deri o kadar çabuk hareket ederki üstündeki hava bu hareketi izleyemez. Böylece derinin tam üstünde, bir yaydaki sıkıştırılmış kısın gibi bölgesel bir boşluk olur. Gerilmiş veya sıkıştırılmış bir yayın tepki göstermesinde olduğu gibi ve yukarıda açıklandığı biçimde hava tanecikleri bu uyarıma karşı koyar. Böylece düşük hava yoğunluğu olan bölge davuldan sıkıştırılmış ve yoğun bir biçimde dışarıya doğru yayılır. Havuza atılan bir taşın dalga kümeleri oluşturması gibi, davulunda vuru ile titreşen derisi sese ait dalga kümeleri oluşturur. Bu dalgalar davuldan dışarı hareket ettikçe yüksek ve düşük hava yoğunluğu olan bölgeler oluştururlar.
© 2009, RockAntalya.net. Her hakkı saklıdır. Haber veya makale metninin herhangi bir yerinin bağlantı verilmeden paylaşılması yasaktır.
Benzer Bilgiler: